En son ne zaman bir "gitar" performansı seyrettiğinizi hatırlıyor musunuz? Pek hatırlamıyorsunuz, değil mi? Ama en son iki adet Technics pikabın başında plak döndürerek harikalar yaratan bir DJ'yi ne zaman seyrettiğinizi çok iyi hatırlıyorsunuz, çünkü son zamanlarda onlar her yerdeler! Hip hop'un Rock müziği devirdiğini söylemek belki biraz fazla olur ama gençlerin artık birer Jimi Hendrix'den ziyade, Mix Master Mike olmak istedikleri de tartışılmaz bir gerçek.
Tabii ki turntablism, bir plağı pikaba takıp, üzerinde el gezdirmekten, ya da iki şarkıyı aynı anda mükemmel bir uyumla çalmaktan ibaret bir şey değil. Hip hop daha çok İngiliz sınıf çatışmasına benziyor; burada ne söylediğiniz değil, nasıl söylediğiniz önemli. DJ'ler için de, MC'ler için de, Grafitti sanatçıları için de durum böyle. Yani turntablism için stil, içerikten çok daha önemli. Turntablism demek, "tarz" demek.
Plak formatının son yüzyıl içindeki yaygınlığını düşünürsek, 70'lerde Hip Hop virüsü herkesi sarana kadar bu formattan farklı bir ses ve tarz ortaya çıkartmayı başarabilen çok az müzisyenin olduğu da kayda değer bir gerçek. Pikapı bir enstrüman olarak kullanan ilk müzik John Cage'in 1939 tarihli kompozisyonu 'Imaginary Landscape No:1'dir. Bir piyanist, bir China-zil'i çalan kişi ve iki turntablist tarafından bir stüdyoda canlı çalınmak üzere düzenlenen parça; sıradan frekansları pikaplar yardımıyla değiştirmeyi amaçlayan bir çeşit music-concrete'di. Daha sonra bazı müzisyenler Cage'den aldıkları cesaretle radyo ve mikrofonu farklı şekiller de kullanarak müziklerine eklerlerken; pikabın alternatif bir enstrüman olarak kullanılması fikri, 1967 yılında Kool Herc adında Jamaikalı bir DJ'in kendi ses sistemini New York'a taşımasına kadar pek kullanılmadı.
Herc'in Amerika'da geçirdiği dönem, Hip Hop'u efsaneleşmeye ***üren sürecin ilk kısmıdır. Herc 60'ların sonunda doğru Bronx'a yerleştikten bir süre sonra kendi ses sistemini kurdu. Çaldığı partilerde reggae plakları kalabalığı harekete geçirmekte zorlanınca funk'a geçiş yaptı ama genelde şarkıların, bütün enstrümanların susarak sadece perküsyonun yalnız başına kaldığı bölümlerini çalıyordu. "Break"ler tam dans edenlerin duymak istediği şeydi, bu yüzden Herc de aynı plağın iki kopyasını aynı anda iki pikaptan birden çalarak izleyicinin dikkatini toplamayı amaç edinmişti. Bu arada Tha Sanctuary ve The Tenth Floor gibi klüplerde Francis Grasso ve Larry Levan gibi DJ'ler, daha çok işin "groove" kısmıyla ilgilenerek DJ'liğin disko tarafını geliştirmekle meşguldüler.
1- Grandmaster Flash : "The Adventures of Grandmaster Flash on the of Steel"
2- Afrika Bambaataa & Jazzy Jay: "Death Mix"
Herc'in breakbeat stili hip hop'un temellerini attı evet ama asıl imzayı atan kişi 1977 yılı sonlarına doğru çalışmalarının doruğuna çıkan DJ Grandwizard Theodore'du. Yatak odasında kendi kendine çalışırken şans eseri bugün "scratch" dediğimiz şeyi keşfeden Theodore, böylece dikkatini bu yön üzerinde yoğunlaştırmaya başladı. Bir plağı parmak aracılığıyla döndürerek sesler çıkarmak, hip hop'un en kıvılcımlı anı yani 'solo'su anlamına geliyordu.. Ama bu tekniği geliştirerek scratch'i hip hop'un riffleri haline getiren ilk kişi ise Grandmaster Flash oldu. Flash, işin işine mikseri de sokup, çeşitli deneyler sonucu scrach atmayı zekice düzenlenmiş bir gürültü formu, hatta bir sanat haline getirdi.
AfrikaBambaata ve JazzyJay'in çok daha gizli mekanlarda, muhtemelen 70'lerin sonlarına doğru çalışarak kaydettikleri "Deathmix" albümünün 83 tarihinde yasal olarak yayınlanmasıyla; Grandmaster Flash'in kayıtlarında eksik tek şey olan "çiğlik" de tamamlandı ve turntablism'in sinsi sinsi büyüdüğünün bir göstergesi oldu. Kaydın çok düşük olması sonucu hayalet'vari bir boşluk hissine sahip olan albümdeki break ve scratch'ler korkunç bir ilkellik taşıyordu; ve bu da hip hop'un sokak kültürü anlayışına da birebir uyuyordu tabii.
3- Herbie Hancock: "Rockit"
Flash ve Bambaataa pikapları tekrarları yeniden keşfetmek, ritmi baştan yaratmak ve hip hop'un karakteristik özelliği haline gelecek olan enstrümantal boşluklar yaratmak için kullandılar. Bu arada Bambaataa'nın Zulu Nation projesinin bir üyesi olan Grandmixer D.ST, alanında bir "bilir kişi" olmaya doğru ilerliyordu. 1982 yılında yayınladığı single'ı "Grandmixer Cuts it Up"la yeteneğini cümle aleme ispat eden D.ST'nin 1983 tarihli Herbie Hancock single'ı 'Rockit'de yer alan scratch solosu, artık pikabın Hip Hop sözlüğünde solo gitarın yerine geçtiğini müjdeliyordu.
4- Gang Starr: "From No More in Deep Concentration"
Belki de tüm zamanların en ilham verici Philadelphia DJ şarkısı, Gang Starr'ın 1989 yılında çıkan ilk albümü "No More Mr. Nice Guy"da yer alan DJ Premier imzalı 'DJ Premier In Deep Concentration' isimli çalışmadır. Bu şarkı sadece Premier'in pikap hakimyetinin ne kadar güçlü olduğunu göstermekle kalmıyor, aynı zamanda Kool and the Gang, Double Trouble ve Billy Stewart gibi isimlere adanmış bir tür vefa borcunun yerini tutuyordu. Scratch'lerin ne kadar zekice olduğu ise su ***ürmez bir gerçekti. Premier, bugün drum'n bass'in en önemli isimlerinden DJ Hype'ın 150bpm üzerinde denediği scratch'lere temel oluşturan bir stilin sahibiydi. Aslına bakarsanız Premier'in (ve ondan önce saydığımız tüm o isimlerin) yaptığı şey, "aşırı özgür ve ilkel" bir tür olarak görülen Hip hop'a suyu çıkmamış bir melankoli ve çelişki eklemek ve günümüz pikap savaşçıları DJ Shadow, DJ Krush, Peanut Butter Wolf, Kid Koala ve DJ Spooky gibi isimlerin önleri açık ilerleyecekleri yolu aydınlatmak oldu.
The Wire